نگاهی به نقش سادات در جنوب ایران با تاکید بر نکو داشت سید محمد قتالی در بستک/ نوشته دکتر محمد حسن نیا PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط Administrator   
چهارشنبه ۰۶ دی ۱۳۹۶ ساعت ۰۸:۰۱


بررسی نقش سادات در جنوب ایران از جنبه های متعدد نیازمند به مطالعات میدانی، مصاحبه، استفاده از منابع قدیم و کتابخانه ای است. سادات در تاریخ جنوب ایران و شهرستان بستک همواره در زمینه های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نقش ایفا کرده اند و دربسیاری از موارد خانه و کاشانه آن ها مامنی برای نیازمندان و زبان آن ها به عنوان وسطه ای بین مردم و حکام و رساندن صدای مردم به گوش حکام و دولتمردان در هر زمان بوده است.

بسیاری از مکتب خانه های قدیم در جنوب ایران برای آقایان و خانم ها توسط سادات بنیان نهاده شده است و مهم تر از همه این که با توجه به اهمیتی که سادات برای شجره نامه و اصل و نسب خود قائل بودند، اسناد و مکاتبات و شجره نامه هایی در اختیار داشته و دارند که منبع خوبی برای تاریخ و هویت این مناطق است. سادات جنوب ایران همواره پیوستگی های خانوادگی خود را در نقطه به نقطه اعم از شهرها و روستاهای جنوب حفظ کرده اند. در زمینه مسایل اجتماعی و به ویژه ازدواج، هر چند در گذشته ازدواج های درون ساداتی بین آن ها بیشتر بود، اما در دوره های اخیر این موضوعات تغییرات اساسی کرده است. بسیاری از سادات جنوب از تجار معروف این ناحیه بوده اند و با توجه به اعتمادی که مردم به آن ها داشتند، مشارکت های اقتصادی با سادات نموده و از این مشارکت ها منتفع شده اند. بسیاری از خیرین ایرانی داخل و خارج از کشور با توجه به اهمیتی که به سادات قایلند، برای ساخت مساجد، برکه ها، مدارس و دیگر مسایل عمرانی سادات را نماینده و وکیل خود در انجام امورات قرار می دهند و بسیاری از سادات نیز خود اهل خیر و خیرات بوده و هستند. طبقه سادات در جنوب ایران و به ویژه شهرستان بستک از پایگاه اجتماعی خوبی برخوردارند و سرمایه اجتماعی اعم از اعتماد، اعتبار و مشارکت های داوطلبانه در انجام امور در این طبقه همانند تمامی مردم جنوب از میزان بالایی بر خوردار است. اما نقش فرهنگی سادات در قبال سایر نقش های دیگر این طبقه از گذشته تا کنون پر رنگ تر بوده است. آن ها که خود را از سلاله حضرت رسول الله می دانند، همواره به مسایل دینی و ایجاد مکتب خانه ها اهمیت ویژه ای قایل بوده و هستند. در خانه آن ها صدای قرآن همواره شنیده می شده و می شود. بنابراین فرزندان آن ها در قبال دروس دولتی، همواره توجه ویژه ای به دروس دینی هم داشته اند. بسیاری از دفاتر اسناد رسمی کنونی در جنوب ایران بنیانگذارانش سادات بوده اند. بسیاری از سادات علاوه بر این که به آموزش علوم دینی به مردم مناطق متعدد جنوب ایران بوده اند، موجدان محیط های فرهنگی نیز بوده اند. در مورد نقش سیاسی سادات در جنوب ایران و شهرستان بستک نیز باید عنوان کرد که در دوران گذشته با توجه به این که برخی حکام ممکن بود به مردم ستم روا دارند و حق و حقوق مردم ضایع شود، در بسیاری از موارد سادات با توجه به نقش اجتماعی و پایگاهشان نزد حکام واسطه شده و تظلم مردم را به گوش حاکم می رساندند. از سوی دیگر بسیاری از سادات در گدشته و اکنون با توجه به مقبولیت مردمی در نقش کدخدا، انجمن شهر و روستا، شورای شهر روستا، فرماندار، استاندار، شهردار و نماینده مجلس نقش ایفا کرده اند. در مسایل اجتماعی و به ویژه حوادثی چون سیل و زلزله، منزل سادات مامن و پناهگاهی برای نیازمندان بوده است و خود سادات در خدمات رسانی به مردم در این حوادث پیشرو بوده اند. در این نوشتار تاکید بر نکوداشت آقا سید محمد قتالی امام جمعه شهر بستک از سادات جنوب ایران و شهرستان بستک و تلاش نیم سده ای او در عرصه وحدت و همدلی مردم شهر و شهرستان بستک و جنوب ایران است.

آقا سید محمد قتالی فرزند آقا سید احمد قتالی از سادات معروف و محترم شهرستان و شهر بستک می باشد. سادات شهرستان بستک و شیوه آمدن آن ها به بستک از سیف الله قتال و دیگر بزرگان این خاندان در کتاب تاریخ جهانگیریه تالیف محمد اعظم بنی عباسیان بستکی آمده است. آقا سید احمد: قاضی، عاقد، پیشوا و امام مسجد و حلقه اتصال مردم به مسئولین آن زمان بود. درب منزل ایشان به روی مردم و مسئولین در فضای آن روز بستک که از مسافرخانه و رستوران بر خوردار نبود، باز بود. سید محمد قتالی در چنین خانواده دینی، مردمدار و تساهل و تسامح نگری در شهر بستک متولد شد. لذا بسیاری از آداب رسوم اجتماعی، اخلاقی و مردم داری را در چنین خانواده ای فرا گرفت و بعد از وفات پدر نیز با همین سلوک به خدمت رسانی به مردم جنوب و شهر بستک ادامه داد.(مصاحبه، سید سلیمان بنی هاشمی، 1396) سکونت مسئولین دولتی در سفر کاری که به بستک داشتند در منزل سید محمد قتالی باعث می شد که ایشان مشکلات شهر و مردم ساکن در آن را به شیوه بهتر و تاثیر گذارتری به سمع مسئولین برساند و زندگی سالم و ساده زیستی سید محمد قتالی نیز باعث نفوذ کلام بیشتر او در نزد مسئولین می گردید. با توجه به ساختار شهر بستک که بیشتر از روستاهای اطراف در مسیر سیل و وقوع زلزله بود، مسئولیت جناب آقای قتالی را در رفع این مشکلات و بازگو کردن آن مشکلات در قبال مسئولین و خیران را بیشتر می کرد. مجلس ایشان همواره مکانی برای رفع این مشکلات بود. نگارنده که در دهه شصت در بستک تحصیل کرده است، دهه ای که بیشتر آن مربوط به سال های جنگ ایران و عراق و معضلات و مشکلات آن فرا گرفته بود، به خوبی مشارکت های فعال و دلسوزی های آقا سید محمد قتالی واقف است. در سال هایی که زلزله ممتد در بستک به وقوع می پیوست ایشان همراه با روسای آموزش و پرورش آن زمان و بخشدار بستک به مدارس، مردم و دانش آموزان سر می زد و مشکلات آن ها را می پرسید. در مراسم های ملی و مذهبی همواره حضور داشتند و نگاهشان جناحی و سیاسی نبود. بلکه اهل کار و خدمت به مردم را مورد حمایت قرار می دادند. به نظر می رسد رفتار اعتدالگرایانه ایشان در بسیاری از موارد باعث نگرش مثبت مسئولین به منطقه بستک می شد.

در مصاحبه ای که با جناب آقای ایوب دبیری نژاد مدیر و مسئول روزنامه دریا و شهردار بستک در سال های 1364-1367 در مورد ساختار شهری بستک صورت گرفت، ایشان عنوان کردند که آقا سید محمد قتالی در تمام جلسات پیشرفت شهر بستک و مدرن کردن شهر پیشرو بودند. جلسات با حضور شهردار، بخشدار و بزرگان بستک در منزل و مجلس ایشان به صورت منظم یک روز در هفته صورت می گرفت. جلسات مربوط به لوله کشی کنونی شهر بستک، مخابرات، برق، آب شیرین کن، شهرسازی و غیره در منزل ایشان بوده است. شهردار بستک که آن زمان جناب آقای دبیری نژاد بود به خوبی این جلسات را در مصاحبه خود تشریح کرده و نشان می دهد که در آن جلسات بخشی از وقت صرف تشریح عملکرد مسئولین و پیدا کردن راه چاره برای رفع مشکلات می شد. بنابراین مسئولین شهر می دانستند که هر هفته عملکرد آن ها زیر دره بین است. همچنین جناب آقای دبیری نژاد عنوان می کردند که مردم شهر بستک با توجه به اعتمادی که به امام جمعه و تلاش ایشان پیشرفت شهر بستک داشتند، به صورت خودجوش کار می کردند و عامل پیشرفت مسائل شهری بودند.

از ویژگی های بارز آقا سید محمد قتالی وحدت گرایی ایشان در عرصه حیات اجتماعی و فرهنگی بود. ایشان با توجه به تلورانس و تعادلی که در رفتار و منش داشتند از یک سو و تجربه ای که در بر خورد با مردم شهرستان و جنوب ایران به دست آورده بودند، همواره منادی وحدت مذهبی و قومی در بستک بودند. اهل تسنن و تشیع بستک و اقوام متعدد ساکن در بستک اعم از کرد و بلوچ و ترک و عرب و مردم روستاهای اطراف بستک ایشان را به وحدت گرایی می شناسند.

در ارتباط با مناسبات یشان با خونین بستک نیز باید گفت که آقا سید محمد اگر چه روابط نسبی با خوانین بستک نداشت، اما روابط خوانین و سادات در بستک همواره روابطی حسنه بوده است. او ارتباط خوبی با خوانین بستک به ویژه حبیب خان، محمد اعظم خان و مصطفی قلی خان نخستین شهردار بستک داشت و مشکلات عمرانی و شهری بستک را با مشورت هم به سمع مسئولین می رساندند.( مصاحبه، بنی هاشمی، 1396) لازم به ذکر است که خوانین بنی عباسیان بستک که خود از شیوخ طریقت بوده اند، همواره ارتباط خوبی با سادات جنوب و از جمله سادات منطقه گوده، بستک و منطقه جهانگیریه قدیم داشتند.

سر دفتر ازدواج و طلاق ایشان در که سال 1350 یکسال بعد از وفات مرحوم آقا سید احمد، پدر آقا سید محمد مشغول به کار شد. همواره مورد توجه مردم شهرستان بستک و مناطق اطراف بوده است. قانون گرایی ایشان در انجام امور سر دفتری و دیگر موارد، همواره زبانزد خاص و عام بوده و هست. لذا سجلات و دفاتر موجود از قدمت خوبی در زمینه اجتماعی برخوردار است و می تواند منبع خوبی برای پژوهشگران مسایل اجتماعی در مورد تاریخ اجتماعی منطقه بستک به ویژه در زمینه خانواده باشد.

 

آخرین اخبار سایت

ارتباط با مدیر سايت 09171980244




bastakiehmag.ir

از سایت نشریه بستکیه دیدن فرمایید

logo-samandehi

آمار بازدید کنندگان

mod_vvisit_counterامروز67
mod_vvisit_counterدیروز230
mod_vvisit_counterاین ماه5907
mod_vvisit_counterکل بازدیدها884005

امروز : 03 اسفند 1396

تبليغات در بستك آنلاين 09171980244